Texti er tilfinningar

Tilgangur

Texti er það sem knýr lífið áfram. Stundum er texti talaður en stundum er hann ritaður. Texti sem raðað er í óskipulega röð er torskilinn og gerir lítið gagn nema hann beri dulin skilaboð.

Tenging

Texti hins vegar er beintengdur við tilfinningar hvort sem okkur líkar betur eða verr. Það gildir einu hvort um er að ræða lagasetningar, bókaþýðingar, brúðkaupskort eða bara spjall á förnum vegi þá fer það eftir andrúmslofti, aðstæðum og ástæðum hvernig textinn er framreiddur og hvernig forsendurnar stjórna tilfinningum í þágu textans. Sem sagt, Texti stýrist af tilfinningum og svo fer af stað snjóbolti tilfinninga sem breyta textanum eftir skoðunum, aðstæðum, ástæðum og andrúmslofti.

Hvernig

Ef um er að ræða lögformlegan texta þá liggja að baki endalausir ritbálkar af tilfinningalegum ummælum og hagsmunatengdum tilfinningatexta. Þegar við skrifum texta í vondu skapi eða þegar við erum sárlega móðguð þá má búast við því að textinn verði harkalegur og frekar neikvæður. Þegar við erum í góðu skapi eða höfum fengið ofsalega góðar fréttir, þá verður textinn mýkri og meðfærilegur en ekkert endilega auðlesnari. Þegar við skrifum texta í vondu skapi eða sárlega móðguð þá verður hann gjarnan beinskeyttari og hnitmiðaðri. En þegar við erum glöð og í fínu skapi þá hættir okkur til að fara um víðan völl og skreyta mál okkar á því rósrauða skýi sem við svífum um á þá stundina.

Sko!

Þegar verið er að hnýta saman texta, hvort sem er sem komment á feisbúkk eða sem árnaðaróskir eða samúðarkveðjur til nákominna ættingja þá þurfum við að vanda okkur. Ef maður er ekki fastur í flóði tímans þá er oftast gott að klára skrifin og ekki senda eða sætta sig strax við afurðina. Það er gott að standa upp, fá sér vatnssopa og gera eitthvað annað í svolitla stund. Síðan er rétt að setjast niður aftur, lesa skrifin yfir og velta fyrir sér hvort þetta sé akkúrat það sem þú vildir segja og hvort þetta sé nokkuð „yfir strikið“.

Varúð

Eins og áður segir þá eru texti og tilfinningar nátengdir hlutir og orð eru til alls fyrst – eins og hinn fornkveðni segir. Eitt óvarlegt orð í hamingjuóskum getur orsakað óvild og eða valdið misskilningi. Eitt óvarlegt orð í samúðarkveðjum getur skapað tóm leiðindi. Miðað við núverandi samfélagsmynd þá erum við og verðum dæmd af einum textamistökum um aldur og ævi en heildarmyndin er sjaldnast skoðuð.

Dæmi

Vinsæll útvarps- og sjónvarpsmaður til margra ára kom að málfarsþætti í Ríkisútvarpinu á áttunda áratug síðustu aldar. Eitt sinn, í fljótfærni, skrikaði honum fótur á málfræðinni og sagði eitt vitlaust orð. Mismælunum var smurt á hann í „gríni“ annarra og gekk hann undir því nafni all lengi. Ekki eru heimildir fyrir því að hann hafi haft gaman að þessu gælunafni en þetta heyrist enn stöku sinnum. Ekki skal téður útvarpsmaður nefndur en einhverjir kunna að tengja þetta saman.

Niðurstaða

Ef ekki væri fyrir texta þá væri ekki til þekking. Vel samsettur texti er það sem kemur erindum okkar áleiðis og skapar mögulega betri samstöðu samfélagsins. Við erum nefnilega það sem við segjum.

Samantekt

Textanotkun stýrist af eftirfarandi hlutum:

• Aðstæðum
• Ástæðum
• Andrúmslofti
• Skoðunum

Sem leiðir til beitingu eftirfarandi:

• Tilfinninga
• Rökfærslu

Og það sem röng notkun texta getur leitt af sér eru:

• Leiðindi
• Fýla
• Sorg

Pössum orðin okkar.

Hallur Guðmundsson,
Kaupfjelagsstjóri