Ég hef séð þessa umræðu áður

Það hefur verið vinsælt síðustu misseri að spyrja hvort gervigreind muni leysa grafíska hönnuði af hólmi. Ég skil vel af hverju fólk spyr. Þegar maður sér hvað gervigreind getur gert á örfáum sekúndum er auðvelt að draga þá ályktun að skapandi störf standi höllum fæti. Samt hef ég átt erfitt með að taka þátt í umræðunni eins og hún er oft sett fram. Ekki vegna þess að ég vanmeti tæknina heldur vegna þess að mér finnst ég hafa séð þessa sömu sviðsmynd áður.

Þegar ég byrjaði að vinna í prentsmiðju var auglýsingaheimurinn löngu búinn að tileinka sér alls konar leiðir til að láta vörur líta betur út en raunveruleikinn. Ef þú sást fullkomna ískúlu í auglýsingu voru ágætar líkur á því að hún væri úr vaxi. Ef síróp rann fallega yfir pönnukökur var það stundum mótorolía því hún rann hægar og leit betur út á mynd. Fallega brúnað kjöt var ekki endilega eldað af mikilli natni heldur brúnað með gasbrennara rétt áður en myndavélin fór í gang. Markmiðið var ekki að blekkja heldur að sýna vöruna í sínu besta ljósi. Auglýsingar hafa í raun alltaf snúist um að sýna bestu mögulegu útgáfu raunveruleikans.

Þegar Photoshop kom til sögunnar breyttist umræðan. Skyndilega var hægt að lengja fætur, mjókka mitti, fjarlægja hrukkur og laga hluti sem áður þurfti einfaldlega að sætta sig við. Margir töldu að nú væri verið að fara yfir öll mörk og að tæknin myndi breyta faginu til frambúðar. Þar hafði fólk auðvitað rétt fyrir sér. Photoshop breytti vinnuferlinu gríðarlega. Það gerði grafíska hönnuði hins vegar ekki óþarfa.

Ég man eftir verkefni frá þessum tíma sem situr enn í mér. Bílaumboð vildi auglýsa sama bílinn í nokkrum litum en aðeins var til ein ljósmynd. Í dag myndi ég líklega leysa slíkt verkefni á örfáum mínútum. Þá tók það stóran hluta úr vinnudeginum. Ég sat með Pen Tool og rakti bílinn af mikilli nákvæmni áður en hægt var að breyta litnum með Hue/Saturation. Það þurfti að passa að skuggar, endurskin og áferð héldust trúverðug.

Ef einhver hefði sagt mér þá að einn daginn myndi tölva framkvæma þessa vinnu á nokkrum sekúndum hefði ég líklega brosað kurteislega. Ekki vegna þess að mér fyndist tæknin ómöguleg heldur vegna þess að maður hafði einfaldlega vanist því að hlutirnir tækju þann tíma sem þeir tóku. Í dag sakna ég þess ekkert að eyða klukkutímum í að „Treisa með Pen túlinu“. Sá tími nýtist einfaldlega betur í annað.

Þegar gervigreind fór að vekja athygli prófaði ég hana eins og flestir aðrir. Mér fannst hún áhugaverð en leit fyrst og fremst á hana sem skemmtilegt leikfang. Það var ekki fyrr en ég fór í nám í stafrænni markaðssetningu hjá Akademias að ég áttaði mig á því að þarna var komið verkfæri sem gat gert meira en að skrifa texta eða búa til myndir. Það gat hjálpað mér að hugsa öðruvísi. Það kom með spurningar sem ég hefði ekki endilega spurt sjálfan mig og benti mér á tengingar sem ég hafði ekki séð.

Börnin mín segja stundum að ég sé með heilt þorp í hausnum á mér. Ef ég þagna í miðju samtali er líklega fundur í gangi. Sjálfur segist ég bara vera að ráðfæra mig við sérfræðing. Gervigreindin tók aldrei sæti mitt við borðið. Hún settist bara niður með hinum. Stundum kemur hún með frábæra punkta. Stundum þarf maður að minna hana á að sjálfstraust og rétt svör fara ekki alltaf saman. En þegar hún hittir í mark gerir hún fundinn einfaldlega betri.

Þar held ég að stærsti misskilningurinn liggi. Gervigreind kemur ekki með hugmyndina fyrir mig. Hún getur hjálpað mér að þróa hana, ögra henni eða framkvæma hana hraðar, en hún veit ekki hvað skiptir máli fyrir viðskiptavininn, lesandann eða þann sem á að sjá auglýsinguna. Það þarf enn manneskju sem skilur samhengi, hefur reynslu og getur tekið ákvörðun um hvað á að gera og hvað á ekki að gera.

Kannski er það þess vegna sem ég hef aldrei haft sérstakar áhyggjur af því að gervigreind taki vinnuna mína. Á síðustu þrjátíu árum hef ég séð ótal ný verkfæri koma fram. Sum hurfu jafnhratt og þau komu. Önnur breyttu því hvernig ég vinn á hverjum degi. Sameiginlegt með þeim öllum er að þau tóku yfir verkefni sem áður tóku langan tíma. Þau tóku hins vegar aldrei yfir forvitnina eða hugmyndina sem verkefnið byggðist á.

Þess vegna finnst mér spurningin „Mun gervigreind leysa grafíska hönnuði af hólmi?“ ekki lengur vera sú áhugaverðasta. Ég myndi frekar spyrja hvort við séum tilbúin að læra á næsta verkfæri, alveg eins og kynslóðirnar á undan okkur lærðu á þau sem komu á undan. Ef sagan kennir okkur eitthvað þá er það að tæknin breytir alltaf aðferðunum. Hún hefur hins vegar aldrei tekið frá okkur mikilvægustu eiginleikana – forvitnina, dómgreindina og hæfileikann til að fá góða hugmynd.

Styrmir Bolli Kristjánsson
Aðstoðarkaupfjelagsstjóri